Gatunek literacki

Pamiętnik

Pamiętnik – retrospekcyjna narracja autobiograficzna porządkująca minione doświadczenia z późniejszej perspektywy.

Pamiętnik – definicja z objaśnieniem

Pamiętnikarz zna dalszy ciąg własnej historii i wybiera zdarzenia, którym nadaje znaczenie. Zapis jest świadectwem epoki, ale również autokreacją: autor usprawiedliwia decyzje, buduje wizerunek i interpretuje ludzi.

Najważniejsze cechy

  • pierwsza osoba
  • retrospekcja
  • selekcja zdarzeń
  • połączenie biografii z historią

Cecha gatunkowa staje się argumentem dopiero wtedy, gdy można wskazać jej funkcję w konkretnym fragmencie. Samo wyliczenie terminów nie jest jeszcze analizą.

Jak odróżnić od podobnych form?

Dziennik zapisuje bieżące chwile w kolejnych datach; pamiętnik rekonstruuje przeszłość po upływie czasu.

Jak analizować utwór?

Trzeba porównywać relację z możliwym interesem autora i zauważać, jak późniejsza wiedza zmienia opis.

Przykłady w lekturach

Opracowania reprezentujące ten gatunek zostaną podłączone po pełnym przeglądzie redakcyjnym.

Reprezentatywne utwory

  • Pamiętniki Jana Chryzostoma Paska
  • Pamiętnik z powstania warszawskiego

Źródła i standard opracowania

Gatunki zmieniają się historycznie i mogą łączyć cechy kilku form. Klasyfikacja pomaga opisać sposób działania utworu, ale nie zastępuje analizy tekstu.