Narzędzia interpretacji

Słownik literacki

Definicja jest początkiem, nie końcem analizy. Każde hasło pokazuje sposób rozpoznawania, funkcję w tekście, przykłady oraz pomyłki, które najczęściej osłabiają odpowiedź.

środek obrazowania

Alegoria

Obraz lub postać o utrwalonym, możliwie jednoznacznym znaczeniu umownym.

Poznaj pojęcie

figura składniowa

Anafora

Powtórzenie tego samego słowa lub konstrukcji na początku kolejnych wersów, zdań albo członów.

Poznaj pojęcie

środek obrazowania

Animizacja

Nadanie przedmiotom, zjawiskom lub pojęciom cech istot żywych.

Poznaj pojęcie

figura retoryczna

Apostrofa

Bezpośredni, zwykle podniosły zwrot do osoby, bóstwa, zbiorowości, pojęcia albo rzeczy.

Poznaj pojęcie

zjawisko językowe

Archaizm

Wyraz, forma lub konstrukcja, która wyszła z powszechnego współczesnego użycia.

Poznaj pojęcie

środek obrazowania

Epitet

Określenie rzeczownika uwydatniające cechę osoby, rzeczy, zjawiska albo pojęcia.

Poznaj pojęcie

pojęcie historycznoliterackie

Germanizacja

Polityka narzucania języka i kultury niemieckiej oraz osłabiania tożsamości innych społeczności.

Poznaj pojęcie

element kompozycyjny

Inwokacja

Uroczyste otwarcie utworu zawierające zwrot do bóstwa, muzy, ojczyzny lub innego źródła natchnienia.

Poznaj pojęcie

figura znaczeniowa i postawa

Ironia

Sposób wypowiedzi, w którym sens zamierzony różni się od dosłownego, często prowadząc do oceny.

Poznaj pojęcie

środek obrazowania

Metafora

Połączenie słów tworzące znaczenie przenośne, którego nie da się sprowadzić do ich zwykłej dosłowności.

Poznaj pojęcie

gatunek dramatyczny

Moralitet

Dydaktyczny dramat przedstawiający walkę uosobionych sił dobra i zła o człowieka.

Poznaj pojęcie

pojęcie z teorii narracji

Narrator

Skonstruowany w utworze głos opowiadający zdarzenia; nie jest automatycznie tożsamy z autorem.

Poznaj pojęcie

kontekst kulturowy

Obrzęd dziadów

Ludowy obrzęd kontaktu ze zmarłymi, oparty na pamięci, gościnności i wzajemnych zobowiązaniach żywych oraz duchów.

Poznaj pojęcie

figura znaczeniowa

Oksymoron

Zestawienie słów o pozornie sprzecznych znaczeniach, które tworzy nowy sens.

Poznaj pojęcie

środek brzmieniowy

Onomatopeja

Wyraz lub konstrukcja naśladująca albo sugerująca dźwięk opisywanego zjawiska.

Poznaj pojęcie

środek obrazowania

Personifikacja

Nadanie rzeczy, zjawisku, zwierzęciu lub pojęciu wyraźnie ludzkich cech i działań.

Poznaj pojęcie

pojęcie z teorii liryki

Podmiot zbiorowy

Głos mówiący w imieniu wspólnoty i posługujący się perspektywą „my”.

Poznaj pojęcie

środek obrazowania

Porównanie

Zestawienie dwóch elementów na podstawie wspólnej cechy, zwykle sygnalizowane słowem „jak”, „niby”, „niczym” lub „podobnie”.

Poznaj pojęcie

zjawisko wersyfikacyjne

Przerzutnia

Przeniesienie części zdania do następnego wersu wbrew naturalnej granicy składniowej.

Poznaj pojęcie

figura retoryczna

Pytanie retoryczne

Pytanie zadane nie po to, aby uzyskać informację, lecz aby podkreślić tezę, emocję albo skłonić odbiorcę do refleksji.

Poznaj pojęcie

pojęcie historycznoliterackie

Rusyfikacja

Polityka narzucania języka, kultury i lojalności rosyjskiej oraz osłabiania tożsamości innych narodów.

Poznaj pojęcie

środek obrazowania

Symbol

Konkretny element utworu skupiający szersze, częściowo otwarte znaczenia wykraczające poza dosłowną funkcję.

Poznaj pojęcie

figura składniowo-intonacyjna

Wykrzyknienie

Wypowiedź o silnej intonacji, która podkreśla emocję, wezwanie, rozkaz albo ocenę.

Poznaj pojęcie

figura składniowa

Wyliczenie

Szereg co najmniej kilku równorzędnych elementów służący uporządkowaniu, nagromadzeniu albo stopniowaniu treści.

Poznaj pojęcie

pojęcie historycznoliterackie

Wynarodowienie

Proces osłabiania lub utraty więzi z własnym językiem, kulturą, pamięcią i wspólnotą narodową.

Poznaj pojęcie

środek słowotwórczy

Zdrobnienie

Forma wyrazu wskazująca mały rozmiar albo wyrażająca czułość, poufałość, lekceważenie lub ironię.

Poznaj pojęcie