Quiz · Poziom trudny · Klasy IV–VI
Alicja w Krainie Czarów – quiz trudny
12 pytań A–D dla uważnych czytelników. Sprawdź, czy umiesz wyciągać wnioski ze scen, rozpoznawać żarty oraz oceniać zachowanie postaci bez zgadywania na podstawie filmu.
Trudny
12
Klasy IV–VI
Wnioski i interpretację
Trudny quiz dla klas IV–VI — co to znaczy?
Trudny quiz nie oznacza pytań o mało ważne słowa ani konieczności zapamiętania każdej nazwy z utworu. Tutaj trudność polega na tym, że trzeba połączyć szczegół z większym wnioskiem. Czasem wystarczy przypomnieć sobie wydarzenie i zauważyć, czego nie dostrzega jedna z postaci. Innym razem trzeba rozpoznać, dlaczego rozmowa jest śmieszna albo czemu ktoś zachowuje się niesprawiedliwie. To zadania odpowiednie dla uważnego ucznia szkoły podstawowej.
Warto odpowiadać w dwóch krokach. Najpierw odszukaj w pamięci scenę: kto w niej uczestniczy, gdzie się rozgrywa i co się wydarzyło? Dopiero potem rozstrzygnij, jaki wniosek wypływa z tych faktów. Jeśli odpowiedź brzmi przekonująco, ale odnosi się do innej przygody, trzeba ją odrzucić. Carroll często stawia bohaterów w sytuacjach, w których rozsądnie brzmiąca wypowiedź nie ma sensownego uzasadnienia. Dzięki temu czytelnik ćwiczy własną uważność.
Nie musisz pamiętać dosłownego brzmienia angielskich żartów ani korzystać z jednego określonego polskiego przekładu. Nazwy postaci, zwłaszcza zwierząt i osób na królewskim dworze, bywają tłumaczone nieco inaczej. Wszystkie pytania opierają się na przebiegu wydarzeń w Przygodach Alicji w Krainie Czarów, nie na późniejszych adaptacjach. Zanim klikniesz „Sprawdź odpowiedzi”, zaznacz tylko jedną odpowiedź do każdego pytania.
Dlaczego początek przygody wymaga myślenia?
Małe drzwi i pozostawiony klucz
Początek opowieści wydaje się prosty: Alicja pragnie dostać się do pięknego ogrodu, ale napotyka przeszkodę. W Krainie Czarów zwykły pomysł „zmień rozmiar, aby przejść przez drzwi” nie kończy kłopotów. Kiedy dziewczynka staje się dostatecznie mała, okazuje się, że zostawiła kluczyk na szklanym stoliku. Teraz nie może go dosięgnąć. To zabawne odwrócenie powodzenia: jedno rozwiązanie przynosi następny problem.
Na lekcji można z tej sceny wyciągnąć wniosek o potrzebie przewidywania skutków działań. Nie jest to jednak opowieść z prostym morałem, że zawsze wszystko da się zaplanować. Alicja znalazła się w świecie, którego reguł nie zna, więc wiele jej prób musi prowadzić do pomyłek. Ważne, by w odpowiedzi odróżnić rzeczywistą przeszkodę opisaną przez autora od własnego domysłu, na przykład o zamknięciu drzwi przez Królika.
Nie każda sympatyczna opowieść jest miła dla słuchacza
Po spotkaniu z Myszą dziewczynka opowiada o ulubionej kotce, a potem o psie. Sama lubi te zwierzęta, lecz Mysz postrzega je inaczej: mogą być dla niej groźne. Alicja przez chwilę nie rozumie, dlaczego rozmówczyni reaguje niechętnie. Tu zadanie trudniejsze od zwykłego pytania „kogo spotkała?” polega na porównaniu dwóch punktów widzenia. Dla jednej postaci coś jest przyjemnym wspomnieniem, dla drugiej źródłem lęku.
Podobna różnica pojawia się w codziennych rozmowach: nie wystarczy wiedzieć, co sami chcieliśmy powiedzieć. Ważne, jak nasze słowa mogą zostać odebrane. W opowieści Alicja nie zamierza zranić Myszy, lecz jej dobre zamiary nie wystarczają. Rozpoznanie tej zależności świadczy o rozumieniu zachowania postaci, a nie tylko o zapamiętaniu, że rozmawiały nad wodą.
Nie ufaj pierwszemu wrażeniu: Dodo, Gołąb i Alicja
Wyścig, w którym wygrywają wszyscy
Ptak Dodo organizuje bieg, lecz jego uczestnicy nie mają zwykłych warunków startu ani jednego jasnego sposobu wyłaniania zwycięzcy. Gdy wyścig się kończy, pada ogłoszenie, że wygrali wszyscy. Zawody kojarzą się z rywalizacją i porównaniem wyników, a tutaj z tych elementów pozostaje tylko nazwa. Dzięki temu otrzymujemy przykład humoru bez skomplikowanych dowcipów językowych. Sam porządek zdarzeń jest wystarczająco dziwny.
Zwróć uwagę, że nie należy oceniać takiego biegu wyłącznie według szkolnych zasad zawodów sportowych. Autor świadomie je odwraca. Wyobraź sobie, że ogłoszono sprawdzian, w którym wszyscy automatycznie zdobyli pierwsze miejsce, choć nikt nie porównał wyników. Sama nazwa „sprawdzian” nie sprawi, że będzie on działać jak zwykle. Podobnie nazwa „wyścig” nie gwarantuje rozsądnej organizacji.
Gołąb jest pewny swojej pomyłki
Po zmianie wzrostu Alicja ma niezwykle długą szyję. Gołąb, który obawia się węży zjadających jaja, bierze ją za niebezpiecznego przybysza. Dziewczynka tłumaczy, że jest człowiekiem, lecz ptak wciąż upiera się przy własnym zdaniu. Co ciekawe, nawet przyznanie, że ludzie również jadają jaja, nie pomaga jej się obronić. Gołąb natychmiast interpretuje ten fakt tak, aby pasował do jego podejrzenia.
To świetny przykład błędu w rozumowaniu. Wygląd i pewna wspólna cecha nie wystarczają do uznania dwóch istot za to samo. W quizie musisz oddzielić obawę Gołębia od tego, co naprawdę wiemy o bohaterce. Postać nie musi kłamać ani próbować oszukać innych, aby się mylić. Czasem wystarczy zbyt szybko uznać własne podejrzenie za pewnik.
Co pokazują troska Alicji i niezwykłe żarty?
Zachowanie ważniejsze od fantastycznej przemiany
W kuchni Księżnej panuje chaos: przedmioty latają po pomieszczeniu, a opieka nad dzieckiem jest daleka od spokojnej. Alicja chce zabrać niemowlę w bezpieczne miejsce. To przykład sytuacji, w której ocenę charakteru bohaterki można oprzeć na konkretnym czynie. Nawet jeśli późniejsze wydarzenie zupełnie zaskakuje czytelnika, początkowa decyzja Alicji nadal świadczy o trosce.
Nie wszystkie postacie z Krainy Czarów postępują podobnie. Część z nich jest skupiona na sobie lub na wydawaniu rozkazów. Dlatego w trudniejszym pytaniu warto rozróżnić intencję Alicji, zachowanie innych i niezwykły skutek całej sytuacji. Odpowiedź nie musi oceniać, czy Kraina Czarów jest „dobra” lub „zła”. Wystarczy wskazać, co w danej scenie rzeczywiście robi bohaterka i dlaczego możemy nazwać ten gest opiekuńczym.
Głowa bez ciała i zagadka bez odpowiedzi
Kot z Cheshire potrafi znikać częściami. Gdy w powietrzu pozostaje tylko jego głowa, królewski dwór chce zastosować do niej rozkaz, który działałby inaczej w zwykłym świecie. Kat twierdzi, że nie można odciąć głowy od nieistniejącego ciała, Król upiera się przy swoim rozumowaniu, a Królowa grozi wszystkim. Scena jest śmieszna, ponieważ postacie usiłują być stanowcze tam, gdzie ich rozkazy nie przystają do rzeczywistości.
Podobny problem z przyjętymi zasadami rozmowy pojawia się przy herbacie. Kapelusznik przedstawia zagadkę o kruku i biurku, jednak sam nie umie podać odpowiedzi. Zwykle ktoś, kto zadaje zagadkę, zna rozwiązanie albo przynajmniej chce wspólnie go poszukać. Tu to założenie zostaje podważone. Nie trzeba znać rzekomej jedynej odpowiedzi, bo w samej scenie takiej nie podano. Ważniejsze jest zrozumienie, skąd bierze się zaskoczenie Alicji.
Królewskie groźby a to, co naprawdę się dzieje
Królowa Kier często reaguje złością, krzykiem i zapowiedzią surowych kar. Słuchacze są przerażeni, nawet jeśli nie wiadomo, co dokładnie im grozi. W czasie krokieta Król później ułaskawia skazanych. Czy to znaczy, że zachowanie Królowej nie jest problemem? Nie. Strach postaci jest realnym elementem ich doświadczenia, a przypadkowość rozkazów sprawia, że trudno czuć się bezpiecznie. Jednocześnie opowieść wyraźnie odróżnia wydanie rozkazu od jego wykonania.
Ten kontrast pomaga czytać sceny z dworu dokładniej. Jeśli pytanie dotyczy groźnych słów, należy pamiętać, kto je wypowiada i jak reagują inni. Jeśli dotyczy losu ukaranych, trzeba pamiętać o ułaskawieniu. Nie należy więc ani bagatelizować złości Królowej, ani dopowiadać, że każda kara faktycznie nastąpiła. W trudniejszym quizie czasem o właściwej odpowiedzi decyduje właśnie oddzielenie zapowiedzi od wydarzenia.
Na czym polega absurd królewskiego sądu?
Świadek potrzebuje spokoju, nie groźby
Podczas procesu Waleta Kier wzywani są świadkowie. Jednym z nich jest Kapelusznik, który sam nie radzi sobie dobrze ze składaniem zeznań. Król zamiast mu pomóc, ponagla go i straszy. Trudno wyobrazić sobie, żeby przestraszony rozmówca opowiadał wtedy spokojnie i jasno. To ważny szczegół: sąd wygląda dostojnie, ale jego sposób działania nie sprzyja ustalaniu faktów.
Pytanie o świadka różni się od pytania o to, czy wolno ogłosić karę przed wyrokiem. Tutaj oceniamy warunki rozmowy i ich wpływ na zachowanie osoby przesłuchiwanej. Takie rozumowanie jest bliskie uczniom: gdy ktoś boi się odpowiedzieć na lekcji, presja może mu utrudnić przypomnienie sobie nawet dobrze znanych wiadomości. Porównanie służy wyjaśnieniu sceny, a nie przenoszeniu współczesnych przepisów do bajkowego świata.
Reguła numer 42 i wiersz jako dowód
Król ogłasza podczas procesu nową regułę, której numer ma wynosić 42, po czym nazywa ją najstarszą. Alicja szybko wykazuje niekonsekwencję: gdyby rzeczywiście była to najstarsza zasada, logiczniej brzmiałby numer pierwszy. To dowcip oparty na prostym rozumowaniu. Władca nie dostarcza dowodu, że ma rację, a jedynie wymyśla kolejne wyjaśnienie. Dziewczynka nie zgadza się na nie tylko dlatego, że pochodzi od osoby z koroną.
Podobny problem występuje, gdy pojawia się anonimowy wiersz. Samo znalezienie zapisanej kartki nie czyni jej dowodem winy Waleta. Nie wiadomo, czy oskarżony ją napisał; charakter pisma nie odpowiada jego pismu, a treść pozostaje niejasna. Król próbuje ją na siłę dopasować do sprawy. Trudny quiz sprawdza więc nie tylko pamięć, ale też umiejętność zadania prostych pytań: „Skąd to wiemy?”, „Czy ten fakt rzeczywiście potwierdza oskarżenie?” i „Czy ktoś nie nagina wyjaśnienia do własnego pomysłu?”.
Siostra Alicji i życie opowieści po przebudzeniu
Po przebudzeniu Alicja wraca do zwyczajnego świata, ale nie wszystko kończy się na stwierdzeniu „to był sen”. Opowiada przygody siostrze, która później wyobraża sobie postacie z opowieści. Czytelnik widzi więc, że wyobraźnia może działać dalej, gdy sama podróż jest już zakończona. Ten finał pozwala łączyć zdarzenia z emocjami czytelnika: humor, niepokój i zachwyt mogą zostać z nami po zamknięciu książki.
Nie ma potrzeby udowadniać, że siostra naprawdę spotkała Kota czy Królika. Tekst przedstawia jej rozmyślanie i wyobrażenia. To bardzo ważna różnica między wydarzeniem w świecie przedstawionym a obrazem powstającym w czyjejś głowie. Uczniowi, który rozpoznaje tę granicę, łatwiej będzie również odróżnić sen Alicji od jej rzeczywistego przebudzenia na brzegu rzeki.
Quiz trudny — 12 pytań A–D
Zaznacz po jednej odpowiedzi. W każdym pytaniu tylko jedna propozycja jest zgodna z tekstem i trafnie wyjaśnia przywołaną scenę. Wynik oraz krótkie objaśnienia pojawią się po kliknięciu przycisku.
Klucz z objaśnieniami
Rozwiąż pytania bez podglądania. Potem przeczytaj wyjaśnienie do każdego zadania, również tego, w którym udało Ci się poprawnie wybrać odpowiedź. W ten sposób utrwalisz zarówno wydarzenie, jak i wynikający z niego wniosek.
Pokaż odpowiedzi i omówienia 12 pytań
-
Alicja zmniejsza się po wypiciu napoju, ale nadal nie może od razu wejść do pięknego ogrodu. Jaki szczegół pokazuje, że samo zmniejszenie wzrostu nie rozwiązało jej problemu?
Odpowiedź B: Kluczyk pozostał na szklanym stoliku, poza jej zasięgiem.
Po zmniejszeniu się Alicja nie dosięga złotego kluczyka pozostawionego na szklanym stoliku.
Alicja ma już właściwy rozmiar, ale klucz leży wysoko, a ona jest zbyt mała, aby go dosięgnąć. Ta zmiana sytuacji jest zabawna i trochę frustrująca: usunięcie jednej przeszkody tworzy następną. Pytanie sprawdza uważne czytanie początku opowieści oraz umiejętność rozpoznania związku między kolejnymi czynnościami. Warto zapamiętać, że dziewczynka nie potrafi zaplanować wszystkich skutków swoich niezwykłych przemian.
-
Alicja opowiada Myszy o swojej kotce i o psie. Dlaczego rozmowa psuje się, mimo że dziewczynka nie chce nikogo urazić?
Odpowiedź D: Dziewczynka nie myśli o tym, że koty i psy mogą budzić strach Myszy.
Alicja nie bierze pod uwagę punktu widzenia Myszy, dla której kot i pies mogą być groźne.
Alicja wspomina Dynę z sympatią, ale Mysz wcale nie musi podzielać tego uczucia. Dla małego zwierzęcia domowy kot jest zagrożeniem. Właśnie różnica perspektyw sprawia, że uprzejme w zamierzeniu słowa dziewczynki nie brzmią uprzejmie dla rozmówcy. Nie chodzi o złą wolę Alicji. Scena pomaga zrozumieć, że przed wypowiedzeniem się warto pomyśleć, jak usłyszy to druga osoba. To wniosek możliwy do zastosowania również poza lekturą.
-
Po wyścigu zorganizowanym przez Dodo wszyscy uczestnicy zostają uznani za zwycięzców. Co jest w tym zakończeniu najbardziej niezwykłe?
Odpowiedź C: Nie ma zwykłego porównania wyników, a mimo to wszystkim przyznaje się nagrody.
Dodo nie wskazuje jednego najszybszego biegacza: oznajmia, że wygrali wszyscy, i każdy ma dostać nagrodę.
W zwykłym wyścigu uczestnicy startują według ustalonych zasad, a wynik pozwala wskazać zwycięzcę. W wyścigu Dodo bieganie odbywa się bez podobnego porządku. Zamiast mierzyć czas lub odległość, organizator po prostu ogłasza zwycięstwo wszystkich. Absurd wynika z połączenia znajomej nazwy zawodów z brakiem ich podstawowych zasad. Nie trzeba znać politycznego znaczenia angielskiej nazwy tej zabawy, aby zauważyć komizm sceny.
-
Gołąb nazywa Alicję wężem, gdy widzi jej bardzo długą szyję. Co pokazuje pomyłka ptaka?
Odpowiedź A: Bohater wyciąga zbyt daleki wniosek z wyglądu Alicji i własnych obaw o jaja.
Gołąb uznaje długą szyję i wspomnienie jedzenia jaj za dowody, że Alicja jest wężem, choć nie ma racji.
Gołąb broni gniazda przed wężami, dlatego niezwykły wygląd Alicji od razu budzi jego podejrzenia. Kiedy dziewczynka przyznaje, że ludzie również jedzą jaja, ptak nie porzuca swojego przekonania. Zamiast sprawdzić, kim naprawdę jest rozmówczyni, dopasowuje nowe informacje do wcześniejszej obawy. Ta scena uczy ostrożności w wydawaniu ocen na podstawie pojedynczej cechy. Nie oznacza, że Gołąb ma złośliwe zamiary — po prostu myli się w interpretacji tego, co widzi.
-
W kuchni Księżnej latają naczynia, a małe dziecko jest narażone na niebezpieczeństwo. Które zachowanie Alicji najlepiej pokazuje jej troskę o słabszych?
Odpowiedź C: Zabiera niemowlę z hałaśliwego domu, chcąc je ochronić.
Alicja wynosi dziecko z niebezpiecznej kuchni, zanim odkrywa jego niezwykłą przemianę.
Księżna jest zajęta własnymi sprawami, kucharka rzuca przedmiotami, a w powietrzu unosi się drażniący pieprz. Alicja widzi, że niemowlę może ucierpieć, i postanawia mu pomóc. Dopiero później odkrywa, iż dziecko zmienia się w prosię. Dlatego wybrany fragment pozwala ocenić zamiary bohaterki niezależnie od fantastycznego zakończenia przygody. W pytaniu nie trzeba wyjaśniać samej przemiany, lecz znaleźć czyn świadczący o opiekuńczości.
-
Gdy w ogrodzie widać tylko głowę Kota z Cheshire, kat, Król i Królowa nie potrafią rozstrzygnąć, co zrobić. Dlaczego ich spór jest absurdalny?
Odpowiedź B: Próbują zastosować zwykły rozkaz do głowy, która pojawiła się bez reszty ciała.
Rozkaz ścięcia głowy prowadzi do sprzeczki: kat uważa, że nie da się jej odciąć od nieobecnego ciała.
Król rozumuje, że skoro widzi głowę, to można ją ściąć. Kat odpowiada, że zwykle odcina się głowę od ciała, a tutaj nie ma od czego jej odciąć. Królowa reaguje groźbami zamiast próbą wyjaśnienia problemu. Humor wyrasta z dosłownego potraktowania rozkazu w sytuacji, której nikt nie przewidział. Warto odróżnić absurd działania dorosłych postaci od możliwości samego Kota: w fantastycznym świecie znikanie jego ciała nie jest pomyłką narratora.
-
Kapelusznik zadaje Alicji zagadkę o kruku i biurku, ale sam nie zna na nią odpowiedzi. Jaki rodzaj humoru tworzy ta scena?
Odpowiedź A: Żart polega na tym, że zwykła szkolna zagadka okazuje się bez ustalonego rozwiązania.
Zagadka brzmi jak zadanie do rozwiązania, lecz Kapelusznik nie przygotował odpowiedzi.
Czytelnik spodziewa się, że osoba stawiająca zagadkę zna rozwiązanie. U Kapelusznika takie oczekiwanie zostaje odwrócone. Najważniejsze jest nie to, jaki później ktoś zaproponuje pomysł, lecz jak zachowują się uczestnicy tej rozmowy w samej książce. To przykład humoru opartego na niedopasowaniu zwykłych zasad rozmowy do Krainy Czarów. Pytanie nie wymaga pamiętania późniejszych wyjaśnień ani wiedzy o angielskim języku.
-
Królowa Kier grozi uczestnikom krokieta surowymi karami. Król później mówi skazanym, że zostają ułaskawieni. Jaki wniosek można wyciągnąć z tego zestawienia?
Odpowiedź D: Groźne rozkazy Królowej nie oznaczają, że każda zapowiedziana kara zostaje wykonana.
Król po cichu ułaskawia osoby skazane przez Królową; jej groźby nie są równoznaczne z wykonaniem kary.
Scena nie usprawiedliwia zachowania Królowej. Uczestnicy boją się jej rozkazów i grają w napięciu. Jednocześnie Król pozwala im uniknąć zapowiedzianych kar. W ten sposób autor pokazuje rozbieżność między hałaśliwymi groźbami a tym, co naprawdę się wydarza. Nie należy jednak twierdzić, że nikt w ogrodzie się nie boi — tekst wyraźnie przedstawia strach bohaterów. Prawidłowy wniosek uwzględnia oba elementy.
-
Kapelusznik zeznaje podczas procesu Waleta, a Król często go ponagla i zastrasza. Co można wywnioskować o takim sposobie przesłuchiwania świadka?
Odpowiedź C: Może utrudniać złożenie jasnych zeznań, bo świadek zaczyna się bać.
Kapelusznik jest wystraszony królewskimi groźbami, co utrudnia mu spokojną wypowiedź.
Świadek powinien mieć możliwość powiedzenia tego, co pamięta, a sąd powinien sprawdzać jego słowa. Kapelusznik jest jednak ciągle popędzany, ponadto słyszy groźby. Jego zeznania stają się coraz bardziej chaotyczne. Carroll przedstawia instytucję, która wygląda bardzo poważnie, lecz nie pomaga dotrzeć do prawdy. To inne zagadnienie niż pytanie o karę ogłaszaną przed wyrokiem: tutaj oceniamy wpływ sposobu rozmowy na zachowanie świadka.
-
Podczas procesu Król ogłasza „regułę numer 42” i twierdzi, że jest najstarszą regułą. Dlaczego Alicja zwraca uwagę na jej numer?
Odpowiedź B: Widzi sprzeczność między twierdzeniem o najstarszej regule a jej odległym numerem.
Alicja zauważa: gdyby zasada rzeczywiście była najstarsza, powinna raczej mieć numer pierwszy.
Król wymyśla regułę dotyczącą bardzo wysokich osób, kiedy sam chce pozbyć się rosnącej Alicji z sali. Gdy dziewczynka wypomina mu, że dopiero co ją wymyślił, Król przedstawia ją jako najstarszą. Odpowiedź Alicji obnaża nielogiczność tego wyjaśnienia. To zadanie bada prostą umiejętność dostrzegania sprzeczności, nie znajomość prawdziwych przepisów. Numer jest szczegółem ważnym, ponieważ bohaterka wykorzystuje go w swoim rozumowaniu.
-
W sądzie znaleziono wiersz bez podpisu, który nie jest napisany ręką oskarżonego. Dlaczego Alicja nie zgadza się, że to dowód jego winy?
Odpowiedź D: Ponieważ nic nie wykazuje jasno, że wiersz napisał oskarżony i że mówi o zarzucanym mu czynie.
Brak podpisu i zgodnego charakteru pisma nie łączy wiersza z Waletem; jego treść również nie dowodzi winy.
Król próbuje dopasować przypadkowy tekst do wersji wydarzeń, którą chce uznać za prawdziwą. Nie potrafi jednak wykazać, że wiersz został napisany przez Waleta albo opisuje kradzież ciastek. Alicja słusznie pyta o znaczenie takiego materiału. W pytaniu nie chodzi o to, że poezja nigdy nie może zawierać ważnych informacji. Problemem jest brak wiarygodnego związku między odnalezionym tekstem a oskarżonym.
-
Po przebudzeniu Alicji jej starsza siostra wyobraża sobie niezwykłe postacie z opowieści. Co najlepiej podkreśla takie zakończenie książki?
Odpowiedź A: Wyobraźnia potrafi ożywić opowiedzianą historię również dla kogoś, kto sam jej nie przeżył.
Siostra nie wchodzi do Krainy Czarów: wyobraża sobie postacie, gdy rozmyśla o śnie opowiedzianym przez Alicję.
Zakończenie nie polega tylko na informacji, że Alicja się obudziła. Starsza siostra słucha historii i w myślach przywołuje dziwne istoty oraz odgłosy opisanych przygód. Dzięki temu wyobrażony świat trwa jeszcze przez chwilę w pamięci i opowieści. Możemy z tego wyciągnąć przystępny dla ucznia wniosek: dobra historia pobudza wyobraźnię także słuchacza. Nie oznacza to, że siostra fizycznie odwiedziła Krainę Czarów.
Jak czytać swój wynik?
10–12 prawidłowych odpowiedzi: potrafisz uzasadniać wnioski
Tak wysoki wynik oznacza, że umiesz połączyć informacje z oddalonych części utworu: na przykład odróżnić obawy Gołębia od prawdy o Alicji lub zauważyć, że królewska reguła jest sprzeczna z własnym numerem. Przed sprawdzianem spróbuj teraz samodzielnie odpowiedzieć na pytanie otwarte, w którym musisz podać dwa różne przykłady humoru. Nie poprzestawaj na nazwaniu bohaterów — wyjaśnij, co jest zaskakujące i dlaczego.
7–9 prawidłowych odpowiedzi: wróć do kilku scen
Prawdopodobnie dobrze znasz fabułę, lecz część wniosków wymaga utrwalenia. Sprawdź, czy pomyłki dotyczyły rozmów między postaciami, oceny ich postępowania czy samego zakończenia. Przy każdym błędnym pytaniu dopisz krótko: „Co widzi bohater?”, „Co wie czytelnik?” i „Jaki wniosek jest zgodny z książką?”. Takie trzy pytania pomagają szczególnie tam, gdzie postać mówi z przekonaniem, ale się myli.
0–6 prawidłowych odpowiedzi: zacznij od wydarzeń
Warto najpierw uporządkować przebieg przygód, a dopiero później przechodzić do oceny. Wybierz trzy sceny: rozmowę z Myszą, wyścig Dodo i proces Waleta. Przeczytaj je w opracowaniu lub samej książce. Po każdej opowiedz jednym zdaniem, co się wydarzyło, i drugim, co było w tym dziwnego. Nie ucz się samych liter z klucza. Gdy zrozumiesz scenę, odpowiedź będzie łatwiejsza nawet przy nieco inaczej sformułowanym pytaniu.
Jak nie popełniać pomyłek interpretacyjnych?
Najczęstszy błąd polega na przyjęciu wypowiedzi bohatera za prawdę tylko dlatego, że brzmi stanowczo. Gołąb jest pewny, że Alicja jest wężem. Król twierdzi, że nowa reguła ma długą historię. Królowa głośno zapowiada surowe kary. Wszystkie te wypowiedzi trzeba porównać z faktami opisanymi przez narratora. Właśnie na tym opiera się trudniejsza część sprawdzania znajomości lektury.
Trzy zadania do samodzielnej odpowiedzi
1. Czy Alicja zawsze dobrze rozumie innych?
Wybierz rozmowę z Myszą albo z Gołębiem. Opisz sytuację w trzech krokach: co powiedziała lub zrobiła Alicja, jak odpowiedziało zwierzę i z czego wynikało nieporozumienie. Nie pisz ogólnie, że „wszyscy są dziwni”. Poszukaj konkretnej przyczyny i dwóch punktów widzenia.
Przykładowa odpowiedź
Alicja wspomina Myszy o swojej kotce, ponieważ sama lubi Dynę. Mysz reaguje niechętnie, bo kot może być dla niej niebezpieczny. Dziewczynka nie wzięła pod uwagę tego, że dla rozmówczyni miłe wspomnienie o kocie brzmi jak opis zagrożenia.
2. Znajdź absurd w dwóch różnych scenach
Porównaj wyścig Dodo i zagadkę Kapelusznika. Zapisz, jak wyglądałaby taka sytuacja w zwykłym świecie, a następnie wskaż, co autor zmienił. Staraj się nazwać różnicę między oczekiwaniem a wydarzeniem, nie tylko stwierdzić, że obie sytuacje są śmieszne.
Przykładowa odpowiedź
W zwykłym wyścigu wygrywa osoba o najlepszym wyniku, lecz Dodo przyznaje zwycięstwo wszystkim bez zwykłego porównywania osiągnięć. Kiedy ktoś zadaje zagadkę, zazwyczaj zna jej rozwiązanie; Kapelusznik go nie zna. W obu przypadkach znana sytuacja zachowuje swoją nazwę, ale traci ważną zasadę.
3. Czy sam autorytet wystarczy, aby mieć rację?
Wskaż dwa przykłady z królewskiego sądu. Wyjaśnij, jak Król albo Królowa próbują przekonać innych do własnego zdania, a następnie podaj argument Alicji, który pokazuje słabość takiego rozumowania. W wypowiedzi oddziel fakty z utworu od swojej oceny.
Przykładowa odpowiedź
Król przedstawia wymyśloną regułę numer 42 jako najstarszą, lecz Alicja słusznie zwraca uwagę, że taka reguła powinna mieć raczej numer pierwszy. Podczas rozprawy na dworze próbuje się też uznać niepodpisany wiersz za dowód winy Waleta, mimo braku związku z oskarżonym. Alicja domaga się sensownego uzasadnienia, zamiast wierzyć samemu królewskiemu słowu.
W zadaniach otwartych możliwe są różne poprawne sformułowania, o ile wynikają z tekstu. Pracuj własnymi słowami. Jeśli używasz pojęcia „absurd”, od razu wyjaśnij, co dokładnie nie pasuje do zwykłego porządku zdarzeń.
Co warto zapamiętać po trudnym quizie?
Trzy przydatne umiejętności to: rozpoznanie punktu widzenia postaci, sprawdzenie, czy wypowiedź zgadza się z faktami, oraz uzasadnienie własnej oceny konkretną sceną. Nie musisz używać skomplikowanego języka. Lepiej napisać dwa jasne zdania o zachowaniu Alicji niż długą ogólną opinię bez przykładu. W „Alicji w Krainie Czarów” fantastyka nie zastępuje rozumowania — przeciwnie, wiele razy zachęca do uważnego myślenia.
Jeżeli rozwiążesz zadania, wróć do opracowania, żeby sprawdzić kolejność przygód oraz charakterystykę ważniejszych postaci. Pamiętaj, że sama książka ma dwanaście rozdziałów, a finał odbywa się po procesie Waleta Kier. Nie łącz wątków z innej opowieści Carrolla, czyli „Po drugiej stronie lustra”, ani z filmowymi wersjami historii.
Utrwal wiadomości po trudnym quizie
Po interpretacji najtrudniejszych scen sprawdź, czy pamiętasz również podstawowe wydarzenia i ich przyczyny. Pomogą w tym wcześniejsze poziomy quizu oraz fiszki.