Przejdź do treści
Lektum
♡ Moja biblioteczka

Quiz · poziom łatwy

Janko Muzykant – quiz łatwy

Sprawdź znajomość bohaterów, miejsc i najważniejszych wydarzeń. W każdym z 12 pytań wybierz jedną odpowiedź.

Pytania

1. Kim jest tytułowy Janko?

2. Ile lat ma Janko, gdy trafia przed wójta?

3. Gdzie Janko słucha muzyki podczas zabaw w karczmie?

4. O jakim instrumencie najbardziej marzy Janko?

5. Z czego Janko robi własne skrzypce?

6. Do którego pomieszczenia we dworze wchodzi Janko nocą?

7. Kim jest Stach?

8. Jaką karę wyznaczają Jankowi wójt i ławnicy?

9. Kto zanosi Janka do domu po chłoście?

10. O co Janko pyta matkę przed śmiercią?

11. Z jakiego kraju wracają właściciele dworu?

12. Kto napisał nowelę „Janko Muzykant”?

Odpowiedzi z wyjaśnieniami

Otwórz klucz odpowiedzi do 12 pytań
  1. B. Chłopiec z ubogiej wiejskiej rodziny

    Janko wychowuje się w ubogich warunkach na wsi. Najbardziej interesuje go muzyka, a nie codzienne prace, do których jest posyłany.

  2. C. Dziesięć lat

    Narrator wprost podaje, że chłopiec stojący przed wójtem ma dziesięć lat.

  3. A. Przy zewnętrznej ścianie karczmy

    Janko nie wchodzi do karczmy. Przyciska się do muru na zewnątrz i przysłuchuje się grze muzykantów.

  4. D. O skrzypcach

    To właśnie dźwięk skrzypiec zachwyca Janka. Chłopiec chciałby kiedyś wziąć do ręki prawdziwy instrument.

  5. A. Z gontu i końskiego włosia

    Chłopiec robi skrzypki z gontu (drewnianej deseczki używanej do krycia dachów) i końskiego włosia. Instrument cicho brzęczy, ale nie gra tak pięknie jak prawdziwe skrzypce.

  6. C. Do dworskiego kredensu

    Janko zakrada się do dworskiego kredensu — pomieszczenia, w którym na ścianie wiszą skrzypce należące do lokaja. Nie chodzi o mebel na naczynia.

  7. B. Stróżem, który nocą pilnuje wsi

    Stach jest stójką, czyli wiejskim stróżem. To jemu polecono wykonać karę wymierzoną chłopcu.

  8. D. Bicie rózgą przez nocnego stróża

    Zamiast wysyłać dziecko do więzienia, wójt i ławnicy polecają Stachowi ukarać je rózgą. Kara okazuje się tragiczna w skutkach.

  9. C. Matka

    Po pobiciu chłopiec jest tak osłabiony, że matka musi zanieść go do domu.

  10. B. Czy w niebie dostanie prawdziwe skrzypce?

    W ostatniej rozmowie Janko pyta matkę, czy Pan Bóg da mu w niebie prawdziwe skrzypki. Nawet wtedy myśli o muzyce.

  11. D. Z Włoch

    Narrator podaje, że państwo wracają do dworu z Włoch. Rozmowa o wspieraniu artystów odbywa się już po ich powrocie.

  12. A. Henryk Sienkiewicz

    Autorem noweli „Janko Muzykant” jest Henryk Sienkiewicz, pisarz tworzący między innymi w epoce pozytywizmu.

Janko Muzykant – powtórka po łatwym quizie

Łatwy quiz z „Janka Muzykanta” sprawdza przede wszystkim to, czy rozpoznajesz bohatera, pamiętasz ważne miejsca i potrafisz ułożyć wydarzenia w odpowiedniej kolejności. Nie trzeba znać na pamięć każdego zdania noweli. Liczy się zrozumienie tego, co dzieje się z Jankiem i dlaczego jego historia kończy się tragicznie. Jeśli nie wszystkie odpowiedzi były poprawne, przeczytaj poniższe objaśnienia, wróć do odpowiedniego fragmentu lektury, a potem rozwiąż test ponownie.

Historia jest krótka, ale zawiera wiele ważnych szczegółów. Chłopiec słyszy muzykę tam, gdzie inni słyszą zwyczajne odgłosy: w lesie, na polu i w pobliżu domu. Równocześnie żyje w biedzie, jest słaby i nie znajduje zrozumienia wśród dorosłych. Te dwie części jego życia – wyjątkowa wrażliwość i trudna codzienność – warto zawsze rozpatrywać razem. Dzięki temu łatwiej odpowiedzieć nie tylko na pytanie „co się wydarzyło?”, lecz także na pytanie „dlaczego to było ważne?”.

Kim był Janko i co go wyróżniało?

Janko jest dziesięcioletnim chłopcem mieszkającym na wsi. Narrator przedstawia go jako dziecko od najmłodszych lat chorowite, wychowywane w ubóstwie. W domu brakuje jedzenia i wygód, a codzienne życie wymaga pracy. Janko pomaga przy bydle i jest posyłany do lasu. Nie potrafi jednak skupić się na obowiązkach tak, jak oczekują tego dorośli. Znacznie silniej zajmują go dźwięki otaczającego świata.

Ważne jest rozróżnienie: chłopiec nie jest obojętny na otoczenie ani pozbawiony zdolności. Przeciwnie, ma szczególny słuch i wyobraźnię muzyczną. Problem polega na tym, że jego otoczenie nie uważa tych zainteresowań za coś wartościowego. Gdy Janko wsłuchuje się w przyrodę zamiast wykonać polecenie, spotyka go kara. Zamiast nauki gry na instrumencie otrzymuje upomnienia i razy. Nie trzeba więc wyobrażać sobie go jako ucznia szkoły muzycznej: w utworze nie ma możliwości, by rozwijać uzdolnienia pod opieką nauczyciela.

Dlaczego Janko słyszy muzykę niemal wszędzie?

Chłopiec przysłuchuje się szumowi drzew, śpiewowi ptaków i odgłosom wiejskiej pracy. Potrafi zachwycić się nawet wiatrem, który brzmi w drewnianych widłach. Te obrazy pokazują, że muzyka jest dla niego sposobem odczuwania świata, a nie tylko zabawą. Gdy inni koncentrują się na pracy albo rozmowie, Janko zatrzymuje się i słucha.

Trzeba też pamiętać o dwóch różnych rodzajach muzyki w noweli. Pierwsza to dźwięki natury, które chłopiec odbiera jak melodię. Druga to muzyka grana przez ludzi, szczególnie dźwięk skrzypiec. Ten instrument jest dla Janka czymś niezwykłym. Podczas zabaw nie wchodzi do karczmy i nie tańczy z innymi: stoi na zewnątrz, pod murem, aby słyszeć grających muzykantów. Samo słuchanie sprawia mu ogromną radość, choć nie pozwala spełnić największego marzenia – posiadania prawdziwych skrzypiec.

W quizie warto oddzielać miejsce od instrumentu. Karczma wiąże się ze słuchaniem muzyki podczas zabawy, dwór – z prawdziwymi skrzypcami lokaja, a własny dom i okolica – z codziennością ubogiego chłopca. Gdy zapamiętasz te trzy miejsca, trudniej pomylić ich znaczenie w wydarzeniach.

Co wydarzyło się w noweli? Kolejność sześciu etapów

  1. Trudne dzieciństwo. Janko rodzi się bardzo słaby. W miarę dorastania doświadcza biedy i nieustannie musi mierzyć się z oczekiwaniami dorosłych. Narrator przygotowuje czytelnika do zrozumienia, dlaczego chłopiec jest tak bezbronny.
  2. Odkrywanie muzyki. Chłopiec nasłuchuje odgłosów przyrody, zachwyca się muzyką w karczmie i marzy o grze na skrzypcach. To zainteresowanie powraca w różnych sytuacjach i staje się najważniejszym elementem jego życia.
  3. Własny instrument. Janko sporządza sobie proste skrzypki z gontu i końskiego włosia. Instrument jedynie cicho brzęczy. Scena pokazuje zarazem jego pomysłowość i ograniczenia wynikające z biedy.
  4. Noc we dworze. Chłopiec zauważa skrzypce lokaja wiszące w pomieszczeniu nazywanym kredensem. Kiedy we dworze jest cicho, zakrada się do środka. Pragnienie dotknięcia instrumentu okazuje się silniejsze od strachu.
  5. Sąd i kara. Janko trafia przed wójta i ławników. Dorośli decydują, że zamiast więzienia zostanie ukarany rózgą. Stróż Stach bije chłopca tak dotkliwie, że ten nie wraca do zdrowia.
  6. Ostatnia rozmowa i powrót państwa. Janko umiera, pytając matkę o skrzypce w niebie. Następnego dnia do dworu wracają właściciele, którzy rozmawiają o wspieraniu artystów. Czytelnik zna już los dziecka, którego talent nie został dostrzeżony.

Nie ucz się kolejności wydarzeń wyłącznie jako sześciu nazw. Spróbuj połączyć je krótkimi zdaniami: „Ponieważ Janko kochał muzykę, zrobił własne skrzypki. Ponieważ marzył o prawdziwych, wszedł do dworu. Po zatrzymaniu spotkała go kara”. Takie opowiedzenie historii własnymi słowami lepiej przygotowuje do sprawdzianu niż zapamiętanie samych numerów pytań.

Karczma, dwór i kredens – jak nie pomylić miejsc?

Karczma jest miejscem wiejskich zabaw. Janko słucha muzyki spod ściany, dlatego odpowiedź, że gra lub tańczy w środku, nie pasuje do tekstu. Muzyka płynie z wnętrza, ale chłopiec pozostaje na zewnątrz. To szczegół, który pomaga zrozumieć jego położenie: jest blisko tego, co kocha, a jednak nie może w pełni w tym uczestniczyć.

Dwór to siedziba właścicieli majątku. Skrzypce należą do lokaja, który czasami na nich gra. Janko widuje instrument, gdy zbliża się do otwartych drzwi pomieszczenia. W nocy decyduje się wejść do środka i właśnie wtedy rozpoczyna się najbardziej dramatyczna część noweli.

Kredens w tym utworze nie oznacza tylko szafki stojącej w kuchni. Jest nazwą dworskiego pomieszczenia. Jeśli współczesny czytelnik zna jedynie znaczenie „mebel na naczynia”, pytanie o kredens może wydawać się dziwne. Warto zapamiętać znaczenie wynikające z opisanego miejsca, a nie wybierać odpowiedź na podstawie codziennego rozumienia tego słowa.

Dlaczego samodzielnie zrobione skrzypki są ważne?

Janko nie kupuje instrumentu i nie otrzymuje go w prezencie. Tworzy własne skrzypki z prostych materiałów: gontu i końskiego włosia. To nie są pełnowartościowe skrzypce, lecz dziecięca próba zbudowania czegoś, co pozwoli mu wydobywać muzykę. Chłopiec gra na nich mimo słabego dźwięku i mimo niezadowolenia otoczenia. W ten sposób narrator pokazuje, że zainteresowanie Janka nie znika pod wpływem przeszkód.

Ta scena ma znaczenie również dla zakończenia. Prosty instrument pozostaje przy chłopcu, gdy ten umiera. Nie musisz zapamiętywać długiego opisu jego wyglądu. Wystarczy zrozumieć przeciwstawienie: Janko ma własne, prymitywne skrzypki, ale nie ma szansy uczyć się gry na prawdziwych. Pytanie skierowane do matki tuż przed śmiercią łączy te dwa obrazy w bardzo przejmujący sposób.

Co dokładnie spotkało Janka po wejściu do dworu?

Janko nie urządza koncertu ani nie wynosi ze dworu skrzypiec. Wchodzi do pomieszczenia, w którym instrument wisi na ścianie. Narrator opisuje cichy dźwięk struny, a potem głos osoby, która zauważa obecność chłopca. Następnego dnia Janko staje przed wójtem. To ważne, ponieważ nie należy dopowiadać zdarzeń, których autor nie przedstawił. Łatwy test sprawdza fakty, dlatego najbezpieczniej trzymać się wydarzeń zapisanych w noweli.

Wójt i ławnicy widzą, że mają przed sobą bardzo słabe, przestraszone dziecko. Uznają jednak, że trzeba je ukarać, i polecają stróżowi użyć rózgi. Stach wykonuje karę w stodole. Janko woła matkę, a potem milknie. Matka musi zanieść go do domu. Chłopiec nie odzyskuje sił i wkrótce umiera. Warto odróżniać decyzję o karze od jej wykonania: decyzja zapada przed wójtem, a bije Stach.

Opis jest trudny emocjonalnie, ale jego sens nie polega na epatowaniu przemocą. Autor pokazuje, jak bardzo dorośli zawiedli słabe dziecko. Zwraca uwagę na brak troski, zrozumienia i sprawiedliwej oceny sytuacji. Czytelnik może ocenić postępowanie tych osób, kierując się tym, co naprawdę zrobiły, zamiast dopisywać im myśli i uczucia, o których tekst nie mówi.

Co mówi ostatnie pytanie Janka?

Gdy chłopiec leży w domu, wciąż słucha odgłosów wsi. Są wśród nich głosy dziewcząt i dźwięki fujarek. Przy Janku leżą własnoręcznie zrobione skrzypki. Wtedy pyta matkę, czy w niebie dostanie prawdziwe skrzypce. To jeden z najważniejszych momentów całego utworu: nawet w chwili śmierci jego marzenie pozostaje takie samo.

Matka odpowiada, że je otrzyma. Nie jest to wiadomość o przyszłości, którą można sprawdzić, lecz pocieszenie wypowiedziane do umierającego syna. Rozpacz matki pokazuje, jak bolesna jest strata. Odpowiadając na pytania o tę scenę, nie należy wymyślać, że chłopiec prosi o pieniądze, wyjazd albo nagrodę. W tekście pyta właśnie o skrzypce.

Po co autor dopowiada historię powrotu właścicieli?

Po śmierci Janka do dworu wracają państwo z podróży do Włoch. Rozmawiają o sztuce i o potrzebie wspierania utalentowanych ludzi. Zestawienie tej rozmowy z losem Janka działa na czytelnika mocno: obok dworu żyło dziecko o niezwykłym zamiłowaniu do muzyki, a nikt nie pomógł mu rozwinąć zdolności. To już nie jest tylko informacja o kraju, z którego wrócili bohaterowie, ale również ważny element przesłania noweli.

W łatwym quizie trzeba zapamiętać przede wszystkim fakt powrotu z Włoch. Na trudniejszym poziomie warto zastanowić się, dlaczego narrator umieścił tę rozmowę właśnie po scenie śmierci dziecka. Tak czytana końcówka pomaga przejść od odtwarzania wydarzeń do samodzielnego wyciągania wniosków.

Pięć dawnych słów, które pomagają czytać nowelę

  • Gont – cienka drewniana deseczka, której używano między innymi do pokrywania dachów. Z takiego materiału Janko wykonał swój instrument.
  • Włosień koński – końskie włosie, wykorzystane przez Janka przy robieniu skrzypek. W tekście pojawia się dawna forma tego określenia.
  • Stójka – osoba pilnująca porządku, tutaj wiejski stróż. Stach jest właśnie stójką, a nie właścicielem dworu.
  • Ławnicy – osoby biorące udział w rozstrzyganiu spraw przed lokalną władzą. W noweli występują obok wójta.
  • Kredens – w kontekście noweli pomieszczenie we dworze, w którym wiszą skrzypce; nie sama szafka na naczynia.

Podczas czytania starszej literatury nie trzeba znać wszystkich dawnych słów jeszcze przed otwarciem książki. Najpierw przyjrzyj się zdaniu, w którym dane słowo się pojawia. Jeśli kontekst nie wystarcza, sprawdź jego znaczenie. Wtedy unikniesz błędów spowodowanych tym, że dziś to samo słowo bywa używane inaczej.

Co jest faktem z noweli, a co naszą oceną?

Na sprawdzianach często pojawiają się dwa rodzaje pytań. Pierwsze dotyczą faktów: wieku bohatera, miejsca wydarzeń, autora utworu albo przedmiotu, który wykonał Janko. W takich zadaniach szukaj jednej konkretnej informacji w tekście. Nie musisz dopowiadać, co bohater mógł zrobić w innej sytuacji. Jeśli pytanie brzmi „Kto zaniósł Janka do domu?”, odpowiedź wynika wprost z przebiegu wydarzeń.

Drugie pytania dotyczą rozumienia opowieści. Możesz zostać poproszony o wyjaśnienie, dlaczego zamiłowanie do muzyki było tak ważne, jakie uczucia wywołuje zakończenie albo czego czytelnik dowiaduje się o postawie dorosłych. Tu nadal trzeba trzymać się tekstu, ale warto połączyć kilka obserwacji. Na przykład: dziecko jest słabe, nie ma możliwości nauki, a jego zachwyt muzyką spotyka się z przemocą. Z tych faktów można wyciągnąć wniosek, że świat Janka nie daje miejsca jego talentowi.

Dobrze też odróżniać ocenę od wymyślonego wydarzenia. Można powiedzieć, że kara jest niesprawiedliwa i okrutna, bo jej skutki opisuje autor. Nie można jednak twierdzić, że wójt później przeprosił matkę albo że właściciele dworu poznali całą historię Janka: tekst nie opowiada o takich zdarzeniach. To ważna umiejętność przy wszystkich lekturach szkolnych, nie tylko przy tej noweli.

Trzy sposoby na samodzielne zapamiętanie historii

Mapa miejsc. Na kartce zapisz trzy wyrazy: „wieś”, „karczma”, „dwór”. Pod każdym dopisz jedno lub dwa zdania. Przy wsi umieść codzienną pracę i słuchanie przyrody, przy karczmie — słuchanie gry muzykantów spod muru, a przy dworze — spotkanie z wymarzonymi skrzypcami. Dzięki temu nie pomylisz miejsca wiejskiej zabawy z miejscem, do którego Janko wchodzi nocą.

Łańcuch przyczyn. Zamiast uczyć się całej historii na pamięć, zapisz, co prowadzi do następnego zdarzenia. Marzenie o skrzypcach skłania Janka do ich obserwowania, pragnienie zbliżenia się do instrumentu prowadzi do wejścia do kredensu, a to kończy się zatrzymaniem chłopca i okrutną karą. Zwróć uwagę, że ten łańcuch pokazuje nie tylko kolejność, lecz również związek pomiędzy wydarzeniami.

Jedno ważne zdanie. Spróbuj samodzielnie dokończyć myśl: „Janko był utalentowany, ale…”. Uzasadnij dokończenie dwoma przykładami z noweli. Możesz wspomnieć, że słyszał muzykę w przyrodzie, sam zbudował skrzypki i nie znalazł nikogo, kto pomógłby mu rozwijać zainteresowania. Takie ćwiczenie uczy łączenia wiedzy z lektury we własną wypowiedź.

Jak sprawdzić, czy naprawdę znasz lekturę?

Po rozwiązaniu quizu spróbuj bez zaglądania do odpowiedzi opowiedzieć historię w pięciu zdaniach: kim był Janko, co go pasjonowało, czego pragnął, co wydarzyło się we dworze i jak skończyła się jego historia. Następnie nazwij trzy miejsca: karczmę, dwór oraz dom Janka. Jeśli potrafisz wyjaśnić, co się w nich wydarzyło, znasz najważniejszy przebieg akcji.

Nie odpowiadaj na test przez zgadywanie, że najdłuższy wariant musi być prawdziwy. Wszystkie cztery odpowiedzi zostały ułożone tak, by trzeba było odwołać się do tekstu. Jeśli nie jesteś pewien odpowiedzi, wróć do konkretnej sceny: słuchania muzyki, sporządzenia skrzypek, wejścia do kredensu, sądu albo ostatniej rozmowy z matką. To szybsza i pewniejsza metoda niż uczenie się samych liter A, B, C i D.

Gdy bez trudu rozpoznajesz fakty, przejdź do quizu średniego. Tam większą rolę odgrywają przyczyny wydarzeń i rozumienie zachowania bohaterów. Możesz też skorzystać z fiszek do „Janka Muzykanta”, aby wrócić do ważnych pojęć, lub przeczytać opracowanie lektury, jeśli potrzebujesz szerszego przypomnienia.