Ryszard Kapuściński – biografia, twórczość, epoka i znaczenie w literaturze
Ryszard Kapuściński to jeden z najważniejszych polskich reportażystów i autor „Podróży z Herodotem”, które pojawiają się w liceum i na maturze. Na tej stronie znajdziesz rozbudowaną biografię, znaczenie reportażu, spojrzenie na kulturę, podróż i historię oraz uporządkowaną powtórkę do szkoły.
Opracowanie autora
Kim był Ryszard Kapuściński?
Ryszard Kapuściński należy do najważniejszych polskich autorów reportażu i jednocześnie do tych twórców, którzy bardzo mocno poszerzyli granice tego gatunku. W szkolnym ujęciu najczęściej spotykany jest przez „Podróże z Herodotem”, ale jego znaczenie wykracza daleko poza jedną książkę. To autor, który z podróży, obserwacji świata i spotkania z inną kulturą uczynił narzędzie głębokiego myślenia o człowieku, historii i sposobach rozumienia rzeczywistości.
Jeśli ktoś wpisuje hasła takie jak „Ryszard Kapuściński biografia”, „reportaż Kapuścińskiego”, „Podróże z Herodotem opracowanie”, to zwykle szuka klucza do połączenia konkretnego szkolnego tekstu z szerszym znaczeniem autora. Kapuściński jest ważny właśnie dlatego, że nie ogranicza reportażu do funkcji informacyjnej. Pokazuje, że opowiadanie o świecie wymaga namysłu, świadomości własnej perspektywy i umiejętności patrzenia na historię przez ludzi, miejsca i kultury.
Jest to autor szczególnie przydatny na maturze, bo pozwala łączyć literaturę z podróżą, historią, spotkaniem kultur i refleksją nad sposobami opisywania świata. Dzięki niemu uczeń może pokazać, że rozumie, iż reportaż nie jest jedynie zapisem faktów, ale też próbą interpretacji rzeczywistości.
Na poziomie strony autora trzeba więc opisać go szeroko: jako reportera, pisarza, eseistę i autora, który zbudował własny sposób patrzenia na świat oparty na uważności, pokorze wobec inności i przekonaniu, że historia zawsze ma wymiar ludzki.
Biografia Ryszarda Kapuścińskiego krok po kroku
Ryszard Kapuściński urodził się w 1932 roku. Dorastał w realiach wojny i powojennej odbudowy, co ukształtowało jego wrażliwość na wielkie przemiany historyczne i społeczne. Od początku interesowało go nie tyle samo wydarzenie, ile to, co wydarzenie robi z człowiekiem i jak wpisuje się w większy porządek świata.
Jako dziennikarz i reporter podróżował po Afryce, Azji i Ameryce Łacińskiej. Dzięki tym doświadczeniom stał się jednym z tych autorów, którzy potrafią opowiadać o miejscach odległych bez egzotycznej powierzchowności. Kapuściński nie przywoził z podróży wyłącznie sensacji. Przywoził raczej próbę zrozumienia historii, kultury, codzienności i losów ludzi uwikłanych w gwałtowne zmiany.
Ważne jest także to, że jego reportaż wyrasta z praktyki dziennikarskiej, ale nie kończy się na niej. Kapuściński przekształca obserwację w literaturę wysokiej próby. Buduje teksty, które są zarazem konkretne i głęboko refleksyjne. Dzięki temu można go czytać jako świadka epoki, ale też jako autora nowoczesnej literatury faktu.
W 2007 roku zmarł, pozostawiając po sobie dzieła, które nadal są ważne nie tylko szkolnie, lecz także kulturowo. Biografia Kapuścińskiego dobrze pokazuje, jak reportaż może stać się formą myślenia o świecie, a nie tylko zapisem tego, co się wydarzyło.
Najważniejsze daty i informacje
| Zakres | Informacja |
|---|---|
| 1932 | rok urodzenia autora |
| najważniejsza szkolna lektura | „Podróże z Herodotem” |
| najważniejsze skojarzenia | reportaż, podróż, historia, spotkanie kultur |
| ważny kontekst | dziennikarstwo, podróże po świecie, literatura faktu |
| typ twórczości | reportaż literacki, esej, literatura faktu |
| 2007 | rok śmierci autora |
Najważniejsze obszary twórczości
U Kapuścińskiego podróż prowadzi do lepszego rozumienia świata, a nie tylko do zmiany miejsca.
Autor pokazuje, że bieżące wydarzenia mają głębokie historyczne tło.
Bardzo ważne jest pytanie o to, jak opisywać inną kulturę bez uproszczeń i wyższości.
Reporter nie jest przezroczysty – jego obecność i sposób patrzenia także stają się częścią tekstu.
„Podróże z Herodotem” jako szkolny klucz do Kapuścińskiego
„Podróże z Herodotem” są wyjątkowo ważne, bo pokazują reportera nie tylko jako obserwatora, ale jako ucznia świata. Kapuściński zestawia własne podróże z lekturą starożytnego historyka i buduje dzięki temu opowieść o tym, że poznawanie rzeczywistości wymaga czasu, cierpliwości i zmiany perspektywy.
Szkolnie ta książka jest cenna, ponieważ pozwala mówić jednocześnie o literaturze, podróży i historii. Uczeń może zobaczyć, że poznanie świata nie zaczyna się od gotowych ocen, lecz od uważnego patrzenia i słuchania. To bardzo ważna lekcja także w sensie kulturowym: Kapuściński uczy szacunku dla złożoności.
Na maturze „Podróże z Herodotem” przydają się do tematów o podróży, poznaniu, spojrzeniu na inność, historii jako opowieści i roli literatury faktu. To tekst nieduży objętościowo, ale bardzo pojemny interpretacyjnie.
Podróż, kultura i inność w twórczości Kapuścińskiego
Podróż u Kapuścińskiego nie jest celem samym w sobie. To sposób patrzenia na człowieka i świat. Autor pokazuje, że własne schematy poznawcze często zasłaniają nam to, co najważniejsze. Dopiero spotkanie z inną kulturą, językiem i historią pozwala naprawdę zobaczyć, jak ograniczone bywa nasze codzienne myślenie.
Bardzo ważna jest też kategoria inności. Kapuściński nie traktuje jej jako ciekawostki. Interesuje go, jak można przekroczyć powierzchowne stereotypy i wejść w głębsze rozumienie świata, który dla nas jest obcy. To zadanie trudne, bo wymaga pokory i gotowości do korekty własnych wyobrażeń.
W praktyce szkolnej warto więc pokazywać Kapuścińskiego jako autora, który uczy patrzenia i rozumienia. Nie chodzi tylko o fakty z egzotycznych krajów. Chodzi o kulturę czytania świata – właśnie to czyni go tak ważnym.
Reportaż jako gatunek myślący
Dzięki Kapuścińskiemu reportaż szkolny przestaje być tylko gatunkiem informacyjnym. Staje się formą refleksji o historii, polityce i ludzkich losach. To szczególnie ważne dla matury, bo pozwala korzystać z reportażu jako z pełnoprawnego kontekstu literackiego, a nie jedynie jako dodatku do prozy artystycznej.
Jego teksty pokazują, że prawdziwy reportaż nie polega na szybkim zebraniu informacji. Potrzebuje długiego patrzenia, rozumienia kontekstu, wychwytywania detali i umiejętności budowania sensu z pozornie drobnych scen. Dzięki temu Kapuściński jest autorem bardzo nowoczesnym i wyjątkowo użytecznym w szkolnych analizach gatunku.
Gdy uczeń potrafi pokazać, że reportaż u Kapuścińskiego jest zarazem dokumentem, opowieścią i refleksją, od razu buduje mocniejszy argument na egzaminie.
Cechy twórczości Ryszarda Kapuścińskiego
Autor potrafi z drobnego szczegółu wydobyć szerokie znaczenie kulturowe i historyczne.
Każda scena prowadzi do szerszego pytania o człowieka i świat.
Kapuściński stale przypomina, że bez historii trudno zrozumieć teraźniejszość.
Uczy, że opisywanie obcej kultury wymaga cierpliwości i pokory.
Kapuściński na maturze i w kontekstach
Na maturze Kapuściński jest bardzo mocnym autorem do tematów o podróży, poznawaniu świata, kulturze, historii i relacji między człowiekiem a obcą rzeczywistością. Można go łączyć z Tokarczuk przy pytaniu o perspektywę i ruch, z Krall przy rozmowie o reportażu oraz z autorami historycznymi, gdy temat dotyczy znaczenia opowieści i świadectwa.
Jego obecność w wypracowaniu pokazuje, że uczeń potrafi myśleć o reportażu szerzej niż tylko jako o opisie faktów. To bardzo duży plus, bo świadczy o dojrzałości interpretacyjnej i o umiejętności korzystania z różnych typów tekstów.
Warto więc dobrze opanować Kapuścińskiego nie tylko z obowiązku szkolnego, ale jako autora, który pomaga naprawdę lepiej czytać świat.
Co trzeba wiedzieć o Kapuścińskim do szkoły i matury?
Przy Kapuścińskim warto od razu połączyć reportaż z podróżą i z historią. Ten zestaw najlepiej porządkuje jego twórczość.
- to jeden z najważniejszych polskich reportażystów
- najważniejszą szkolną lekturą są „Podróże z Herodotem”
- jego twórczość łączy podróż, historię, kulturę i refleksję o poznaniu świata
- ważne motywy to spotkanie z innym, podróż, pamięć historyczna i reportaż
- na maturze przydaje się do tematów o poznawaniu świata i roli opowieści
- reportaż u Kapuścińskiego ma wymiar literacki i intelektualny
- to autor bardzo dobry do tematów o kulturze, historii i spojrzeniu na obcego
Przy Kapuścińskim pokazuj, że podróż nie jest tylko przemieszczaniem się, ale sposobem myślenia i uczeniem się świata.
Ciekawostki i szybkie skojarzenia
Kapuściński należy do najbardziej rozpoznawalnych polskich autorów reportażu na świecie.
„Podróże z Herodotem” łączą starożytnego historyka z nowoczesnym reporterem i pokazują, że dobre patrzenie na świat nie starzeje się.
To autor, który bardzo mocno zmienił polskie myślenie o reportażu jako gatunku literackim.
Jeśli masz zapamiętać jedno skojarzenie: Kapuściński to literatura podróży i rozumienia świata.
W interpretacji Kapuścińskiego unikaj banalnego hasła „egzotyka”. Znacznie lepiej działa pokazanie, że autor próbuje zrozumieć cudzy porządek świata bez narzucania własnych uproszczeń.
Reporter jako tłumacz świata
Kapuściński jest wyjątkowy dlatego, że reportera traktuje nie jako neutralną kamerę, ale jako tłumacza świata. Tłumaczenie oznacza tu nie tylko przekład języka, lecz także przekład doświadczeń, zwyczajów, historii i emocji na sposób myślenia czytelnika, który sam tego świata nie zna. To zadanie trudne, bo bardzo łatwo popaść w egzotyzację, uproszczenie lub wyższościowe spojrzenie. Kapuściński stale próbuje tego unikać.
Właśnie dlatego jego reportaż tak dobrze nadaje się do szkoły. Uczy, że opowiadanie o innym człowieku wymaga odpowiedzialności. Nie wystarczy zobaczyć zdarzenie. Trzeba jeszcze zrozumieć jego kontekst i uszanować obcość, która nie daje się łatwo sprowadzić do własnych kategorii. To czyni Kapuścińskiego autorem bardzo aktualnym również dziś, kiedy kontakt z innymi kulturami wydaje się powszechniejszy, ale często bywa powierzchowny.
Na maturze można ten wątek wykorzystać wtedy, gdy temat dotyczy poznania, rozmowy między kulturami, patrzenia na obcego albo roli literatury faktu. Kapuściński pokazuje, że reporter nie jest biernym rejestratorem świata, lecz kimś, kto bierze odpowiedzialność za sposób przedstawienia rzeczywistości.
Dzięki temu jego twórczość jest szczególnie cenna edukacyjnie. Uczy nie tylko o konkretnych miejscach i wydarzeniach, ale też o etyce patrzenia. To bardzo mocny argument za tym, by traktować go jako jednego z kluczowych autorów współczesnych na stronie edukacyjnej.
Herodot i współczesny reporter – głębszy sens zestawienia
W „Podróżach z Herodotem” zestawienie starożytnego historyka i współczesnego reportera nie jest literacką zabawą. Kapuściński pokazuje, że potrzeba opowiadania o świecie i potrzeba rozumienia innego człowieka są dużo starsze niż nowoczesne media. Herodot staje się symbolem uważności, ciekawości i gotowości do słuchania opowieści o innych ludach.
To bardzo ważne szkolnie, bo uczy myślenia o ciągłości kultury. Uczeń widzi, że literatura faktu i zainteresowanie światem nie zaczynają się w XX wieku. Mają dłuższą tradycję, a współczesny reportaż może być wpisany w starożytne źródła opowiadania o obcych krainach i ludziach.
Takie zestawienie daje również maturalną korzyść. Pozwala pokazać, że czytelnik rozumie tekst nie tylko fabularnie, ale także jako rozmowę między epokami. Właśnie to jest jednym z najciekawszych elementów tej książki: podróż po świecie okazuje się równocześnie podróżą przez historię sposobów opisywania rzeczywistości.
W wypracowaniach warto tę perspektywę wykorzystać, bo podnosi poziom argumentacji. Kapuściński staje się wtedy nie tylko autorem podróżniczym, ale również pisarzem świadomym tradycji opowieści i miejsca reportażu w kulturze.
Jak Kapuściński uczy patrzeć?
Jedną z największych zalet twórczości Kapuścińskiego jest to, że nie podaje świata w formie gotowej, łatwej do skonsumowania. Uczy raczej, że patrzenie jest sztuką wymagającą. Trzeba umieć zobaczyć detal, wychwycić napięcie między codziennością a historią, zrozumieć, że ludzie żyją w innych rytmach, innych wyobrażeniach i innych systemach znaczeń niż nasze.
W praktyce szkolnej to cenna lekcja, bo pokazuje, że kontakt z literaturą nie kończy się na znalezieniu „przesłania”. Kapuściński rozwija w czytelniku uważność, cierpliwość i gotowość do interpretacji. To szczególnie ważne w epoce szybkiego odbioru informacji, gdy świat bywa redukowany do nagłówków i prostych etykiet.
Kiedy uczeń przywołuje Kapuścińskiego w pracy pisemnej, może dzięki temu pokazać, że rozumie, iż literatura faktu także wymaga namysłu nad perspektywą. To dobry sposób na uniknięcie banalnych uogólnień. Zamiast pisać ogólnie o podróżach, można pokazać, jak podróż zmienia sposób patrzenia.
W tym sensie Kapuściński jest autorem formującym czytelnika. Nie tylko opowiada o świecie, ale uczy go czytać. Taka funkcja literatury jest bardzo cenna zarówno szkolnie, jak i szerzej kulturowo.
Historia widziana przez człowieka
Kapuściński bardzo konsekwentnie pokazuje, że historia nie jest zbiorem abstrakcyjnych wydarzeń. Zawsze dotyka czyjegoś życia, czyjejś codzienności, czyjegoś ciała i pamięci. To właśnie dlatego jego reportaże są tak przejmujące mimo oszczędnego tonu. Wielkie procesy polityczne stają się u niego widoczne w twarzach, gestach, lękach i marzeniach konkretnych ludzi.
To także bardzo ważna lekcja dla szkoły. Uczeń często poznaje historię przez daty i nazwy. Kapuściński pozwala zobaczyć ją w ruchu i w ludzkim wymiarze. Właśnie dzięki temu reportaż tak dobrze współpracuje z edukacją humanistyczną: nie oddziela faktu od doświadczenia.
Na maturze można wykorzystać Kapuścińskiego do pokazania, że dobra opowieść historyczna nie gubi człowieka. To szczególnie wartościowe przy tematach o pamięci, kulturze i poznawaniu świata, bo pozwala przejść od ogólnych procesów do jednostkowego losu.
Dzięki temu Kapuściński jest kimś więcej niż kronikarzem. Jest autorem, który przywraca historii ludzką skalę. To bardzo mocna cecha jego twórczości i ważny argument przy interpretacji.
Dlaczego Kapuściński jest potrzebny dzisiaj?
Współczesny odbiorca żyje w świecie ogromnej ilości informacji, obrazów i błyskawicznych komentarzy. Na tym tle Kapuściński pozostaje szczególnie potrzebny, bo uczy wolniejszego, bardziej odpowiedzialnego poznawania rzeczywistości. Nie wystarczy zobaczyć wydarzenie. Trzeba zrozumieć jego korzenie, kontekst i ludzki wymiar.
To bardzo cenna lekcja także dla młodych czytelników. Pokazuje, że prawdziwe spotkanie z inną kulturą wymaga czegoś więcej niż szybkiej opinii. Wymaga namysłu, pokory i gotowości do tego, by nie wszystko rozumieć od razu. W tym sensie Kapuściński jest autorem formującym dojrzałość poznawczą.
W szkole i na maturze pozwala także pokazać, że literatura współczesna nie kończy się na analizie prywatnych emocji. Może być narzędziem rozumienia świata globalnego, historii i relacji między kulturami. To ważny argument za tym, by traktować go jako jednego z kluczowych autorów nowoczesnej humanistyki.
Jeśli ktoś ma zapamiętać jedno najważniejsze skojarzenie z Kapuścińskim, warto je ująć tak: to pisarz, który uczy, że poznanie świata wymaga cierpliwego patrzenia i odpowiedzialnego opowiadania.
Etyka opisu i odpowiedzialność za słowo
Kapuściński bardzo wyraźnie pokazuje, że opisywanie świata wiąże się z odpowiedzialnością. Słowo reportera nie jest niewinne, bo może tworzyć uproszczenia, stereotypy albo obrazy fałszywe. Dlatego autor tak często podkreśla potrzebę uważności i cierpliwości. Dobre pisanie o innych ludziach wymaga nie tylko wiedzy, ale też etyki opisu.
To szczególnie ważne w szkolnym czytaniu, bo pomaga zobaczyć, że reportaż nie jest neutralny. Nie wystarczy powiedzieć, że reporter „opisuje fakty”. Fakty zawsze są wybierane, porządkowane i opowiadane z określonej perspektywy. Kapuściński nie ukrywa tego, lecz czyni z perspektywy jeden z tematów swojej twórczości.
Na maturze taki wątek bardzo dobrze działa przy tematach o języku, odpowiedzialności i sposobach mówienia o świecie. Pokazuje, że uczeń rozumie literaturę faktu głębiej niż tylko jako tekst informacyjny. To bardzo mocny argument i zarazem dobry sposób na wyróżnienie pracy.
Warto więc pamiętać, że Kapuściński uczy nie tylko poznawania świata, ale też ostrożności wobec własnego spojrzenia. Taka lekcja pozostaje cenna również poza szkołą.
Czytanie świata jak tekstu
U Kapuścińskiego świat bardzo często zachowuje się jak tekst, który trzeba odczytywać. Nie jest on podany wprost. Składa się z gestów, znaków, rytuałów, struktur władzy, pamięci i codziennych zachowań. Reporter musi umieć to wszystko zauważyć i złożyć w sensowną opowieść. Dzięki temu jego twórczość można traktować nie tylko jako reportaż, ale też jako lekcję interpretacji rzeczywistości.
Ta cecha jest szczególnie cenna dla uczniów, bo pokazuje, że umiejętności humanistyczne nie kończą się na analizie wiersza czy dramatu. Można ich używać także do rozumienia świata społecznego i kulturowego. Kapuściński znakomicie to ilustruje.
W wypracowaniach maturalnych można ten wątek wykorzystać przy tematach o roli opowieści, o znaczeniu podróży albo o poznawaniu inności. Pokazuje on, że literatura faktu działa na podobnej zasadzie jak literatura artystyczna: wymaga uważności wobec znaków i znaczeń.
Takie czytanie świata jest jedną z największych wartości płynących z reportażu Kapuścińskiego. Dzięki temu jego twórczość nie starzeje się wraz z samymi wydarzeniami historycznymi.
Kapuściński jako autor dojrzałego kontekstu maturalnego
W szkolnej praktyce wielu uczniów sięga do reportażu zbyt rzadko, tymczasem Kapuściński jest jednym z najlepszych autorów do budowania dojrzałego kontekstu. Pozwala pisać o podróży, kulturze, historii i spotkaniu z obcym bez popadania w banał. To bardzo ważne, bo daje pracom większą świeżość i głębię.
Można go wykorzystać zarówno w tematach dotyczących człowieka i świata, jak i w zagadnieniach bardziej kulturowych czy historycznych. Działa przy analizie inności, pamięci, relacji między obserwatorem a rzeczywistością, a także przy rozmowie o tym, jak budować opowieść o świecie odpowiedzialnie.
Właśnie dlatego warto znać go nie tylko z tytułu szkolnej lektury. Dobrze przygotowana strona autora powinna pokazywać, że Kapuściński jest kimś więcej niż reporterem od egzotycznych miejsc. To pisarz, który realnie wzbogaca język myślenia o świecie.
Jeśli uczeń potrafi sięgnąć po niego w wypracowaniu w sposób świadomy, zwykle od razu buduje argument bardziej interesujący i mniej szablonowy. To duża przewaga interpretacyjna.
Kultura dialogu i spotkania
Kapuściński uczy, że spotkanie z inną kulturą nie powinno zaczynać się od osądu, lecz od dialogu. To bardzo ważna lekcja humanistyczna, bo pokazuje, że wiedza o świecie nie rośnie z dominacji nad innym, ale z gotowości do słuchania i z cierpliwego przyglądania się temu, co obce. Właśnie dlatego jego twórczość tak dobrze współgra z nowoczesnym myśleniem o kulturze.
W szkole można ten wątek wykorzystać do rozmowy o stereotypach, uproszczeniach i odpowiedzialności za własne spojrzenie. Kapuściński jest autorem, który pokazuje, że łatwo pomylić powierzchowną wiedzę z prawdziwym zrozumieniem. To cenna przestroga również dla współczesnego czytelnika.
Na maturze taki kontekst bardzo dobrze działa przy tematach o relacji z innym człowiekiem, o poznawaniu świata i o kulturze. Zamiast ogólników można przywołać konkretnego autora, który przez całe życie uczył się patrzeć na obcego bez pychy i bez uproszczeń.
Kapuściński dzięki temu nie jest tylko autorem podróży. Jest również pisarzem dialogu. To jedna z najważniejszych rzeczy, jakie warto o nim pamiętać.
Długie spojrzenie zamiast szybkiego komentarza
Jedną z rzeczy, które wyróżniają Kapuścińskiego, jest niechęć do szybkiego, powierzchownego komentowania. Jego teksty powstają z długiego patrzenia, zbierania doświadczeń i łączenia pojedynczych scen z szerszym obrazem kultury i historii. To dlatego jego reportaż tak dobrze się starzeje – nie jest jedynie reakcją na chwilę, ale próbą uchwycenia głębszego sensu zjawisk.
Ta cecha jest dziś szczególnie ważna. W świecie natychmiastowych ocen i skrótów Kapuściński przypomina, że zrozumienie wymaga czasu. To ważna lekcja dla ucznia: dobra interpretacja także potrzebuje cierpliwości, a nie tylko szybkiego znalezienia odpowiedzi.
W wypracowaniu maturalnym można ten wątek wykorzystać, pokazując, że reportaż może przeciwstawiać się pośpiechowi współczesności. Dzięki temu Kapuściński staje się autorem nie tylko historycznym, ale i bardzo aktualnym.
Jeśli ktoś ma zapamiętać jedną praktyczną naukę z jego twórczości, może ona brzmieć tak: nie da się zrozumieć świata bez czasu poświęconego na uważne patrzenie.
Reportaż jako kształcenie wyobraźni i odpowiedzialności
Kapuściński pokazuje, że reportaż nie tylko przekazuje wiedzę, ale też kształci wyobraźnię moralną. Czytelnik uczy się dzięki niemu patrzeć na ludzi spoza własnego świata bez łatwego uprzedzenia i bez potrzeby natychmiastowego osądzania. To ważne, bo literatura faktu może rozwijać nie tylko wiedzę o świecie, ale również dojrzałość odbiorcy.
W szkole taki argument jest bardzo cenny. Pokazuje, że czytanie reportażu ma sens nie dlatego, że dostarcza ciekawostek, ale dlatego, że uczy odpowiedzialności za własne spojrzenie. To bardzo nowoczesne i potrzebne rozumienie literatury.
Na maturze można dzięki temu wzmocnić argumentację przy tematach o poznawaniu świata, kulturze i roli opowieści. Kapuściński działa wtedy jako autor, który rozwija czytelnika, a nie tylko go informuje.
Jeżeli zapamięta się ten aspekt jego twórczości, łatwiej zrozumieć, dlaczego pozostaje jednym z najważniejszych polskich reportażystów nawet dziś.
FAQ – Ryszard Kapuściński
Ostatnia aktualizacja Lektum: 2026-04